Forum Budowlane - budownictwo, maszyny i urządzenia budowlane, opinie i porady ekspertów

Wypadek przy pracy na budowie. I co dalej?

Ocena: 2.4
5650
Firmy budowlane i place budów to miejsca, w których bez względu na charakter pracy oraz ryzyko zawodowe z nią związane, a także bez względu na wprowadzone przez pracodawców środki ochrony zbiorowej i indywidualnej, przy obsłudze maszyn i urządzeń, może dojść do wypadku. Żaden z pracodawców nie jest w stanie całkowicie wyeliminować ryzyka wystąpienia wypadku przy pracy, ale znajomość obowiązujących procedur pozwala uniknąć wielu problemów z tym związanych.

Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną
Fot. E. Glabas


Obowiązkiem pracodawcy jest znajomość przepisów w takim zakresie, aby wdrożyć w firmie odpowiednie procedury postępowania w przypadku wystąpienia wypadku przy pracy. Musi wyznaczyć wybranym pracownikom, w tym operatorom maszyn i urządzeń technicznych odpowiednie funkcje oraz umożliwić im odbycie właściwych w tym zakresie szkoleń.

Jak definiuje się wypadek przy pracy?
Definicja wypadku przy pracy zawarta jest w ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:
  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;
  • w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.
I tu w tym miejscu pojawia się istotne pytanie: Kiedy uznać określone zdarzenie za wypadek przy pracy?
Aby uznać dane zdarzenie za wypadek przy pracy, należałoby przyjrzeć się następującym elementom tego zdarzenia, a więc:
  • wystąpienie urazu cielesnego bądź śmierci operatora danej maszyny czy urządzenia technicznego,
  • wywołanie przez przyczynę zewnętrzną,
  • nastąpienie w związku ze świadczeniem pracy.

Obowiązki pracodawcy po wystąpieniu wypadku
W razie wystąpienia wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany podjąć niezbędne działania mające na celu wyeliminowanie lub ograniczenie zagrożenia w miejscu, w którym miał on miejsce.
Jeżeli w wyniku zdarzenia zostały poszkodowane osoby, wówczas każda osoba będąca świadkiem takiego zdarzenia, jak również pracodawca mają obowiązek zapewnić udzielenie pierwszej pomocy, a także ciąży na tych osobach obowiązek wezwania odpowiednich służb ratowniczych, celem udzielenia pomocy lekarskiej i szpitalnej.

Jeżeli miał miejsce śmiertelny, ciężki lub zbiorowy wypadek przy pracy, pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora. Ponadto pracodawca ma obowiązek ustalić okoliczności i przyczyn wypadku oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom w przyszłości. Do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku pracodawca ma obowiązek zabezpieczyć miejsce wypadku w sposób wykluczający:
  • dopuszczenie osób niepowołanych;
  • uruchamianie bez koniecznej potrzeby maszyn i innych urządzeń technicznych, które w związku z wypadkiem zostały wstrzymane;
  • dokonywanie zmiany położenia maszyn i innych urządzeń technicznych, jak również zmiany położenia innych przedmiotów, które spowodowały wypadek lub pozwalają odtworzyć jego okoliczności.
Dokonywanie zmian w miejscu wypadku bez uzyskania zgody okręgowego inspektora pracy i prokuratora jest dopuszczalne tylko, jeżeli zachodzi konieczność ratowania osób lub mienia albo zapobieżenia grożącemu niebezpieczeństwu.

Po zabezpieczeniu miejsca wypadku nie wolno uruchamiać maszyn i innych urządzeń technicznych. Jedynie jest to dozwolone dopiero po dokonanym uzgodnieniu z inspektorem pracy, po dokonaniu oględzin miejsca wypadku oraz po sporządzeniu (jeśli zachodzi potrzeba) szkicu lub fotografii miejsca wypadku.

W przypadku, gdy miał miejsce ciężki, śmiertelny bądź zbiorowy wypadek przy pracy, zgodę na uruchomienie maszyn i innych urządzeń udziela pracodawca po uzgodnieniu z właściwym inspektorem pracy i prokuratorem.


Odpowiednie służby w miejscu wypadku
Fot. E. Glabas


Zespół powypadkowy i ustalenie przyczyn
Okoliczności i przyczyny wypadków ustala, powoływany przez pracodawcę, zespół powypadkowy, w którego skład wchodzi pracownik służb bhp oraz społeczny inspektor pracy. U pracodawcy, który nie ma obowiązku tworzenia służb bhp, w skład zespołu powypadkowego, zamiast takiego pracownika, rolę tę może spełniać pracodawca lub pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu pracodawca powierzył wykonywanie zadań służby bhp, albo specjalista spoza zakładu pracy. Ponadto, zamiast społecznego inspektora pracy, jako członek zespołu wchodzi przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zgodnie z przepisami dotyczącymi szkolenia w dziedzinie bhp.

Niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o wypadku zespół powypadkowy jest zobowiązany dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych oraz zbadać warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku. Niezbędne jest również wysłuchanie wyjaśnień osób poszkodowanych, jeżeli ich stan zdrowia na to pozwala.

Bardzo często na budowach, gdzie miał miejsce wypadek, są jego świadkowie. Wobec powyższego, zespół powypadkowy musi zebrać informacje oraz inne dowody dotyczące wypadku. Niezbędne jest również zasięgnięcie opinii lekarzy specjalistów, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku.

Wypadek przy pracy w przepisach jest odpowiednio kwalifikowany. W związku z tym, zespół powypadkowy musi dokonać prawnej kwalifikacji zdarzenia i ustalić czy miał miejsce wypadek przy pracy, czy też nie.

W ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, zespół powypadkowy jest zobowiązany wykorzystać materiały zebrane przez organy prowadzące śledztwo lub dochodzenie (PIP, prokurator, inspektorzy UDT – jeśli dotyczy), jeżeli materiały te zostaną udostępnione.

Jeżeli wypadek miał rozmiary katastrofy lub spowodował zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, zespół powypadkowy wykorzystuje ustalenia zespołu specjalistów, powołanego do ustalenia przyczyn.

Co zawiera protokół powypadkowy?
Po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku zespół powypadkowy sporządza protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku i wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową doręcza niezwłocznie pracodawcy w celu jego zatwierdzenia.

Ponadto zespół powypadkowy jest zobowiązany zapoznać poszkodowanego z treścią protokołu powypadkowego przed jego zatwierdzeniem, do którego to protokołu powypadkowego poszkodowany ma prawo zgłoszenia uwag i zastrzeżeń, o którym to uprawnieniu zespół powypadkowy jest obowiązany pouczyć poszkodowanego w wypadku. Poszkodowany ma także prawo wglądu do akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek, odpisów i kopii.

Jeżeli w wyniku wypadku poszkodowany pracownik zmarł, zespół powypadkowy ma obowiązek zapoznać z treścią protokołu powypadkowego członków rodziny zmarłego pracownika oraz pouczyć ich o prawie do zgłaszania uwag i zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole powypadkowym.

Ponadto może się okazać, że w protokole powypadkowym znajdzie się stwierdzenie, że wypadek nie jest wypadkiem przy pracy albo, że zachodzą okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawo pracownika do świadczeń przysługujących z tytułu wypadku, wymaga to szczegółowego uzasadnienia i wskazania dowodów stanowiących podstawę takiego stwierdzenia.

Do protokołu powypadkowego załączony powinien być zapis wyjaśnień poszkodowanego i informacji uzyskanych od świadków wypadku, a także inne dokumenty zebrane w czasie ustalania okoliczności i przyczyn wypadku, w szczególności pisemne opinie lekarzy specjalistów, fotografie z miejsca wypadku, a także odrębne zdanie złożone przez członków zespołu powypadkowego oraz uwagi i zastrzeżenia osoby poszkodowanej lub członków jej rodziny – stanowiące integralną część protokołu.

Może się również okazać, że pracodawca zwróci niezatwierdzony protokół powypadkowy, w celu wyjaśnienia i uzupełnienia go przez zespół powypadkowy, jeżeli do treści protokołu zostały zgłoszone zastrzeżenia przez poszkodowanego pracownika lub członków rodziny zmarłego wskutek wypadku pracownika albo protokół ten nie odpowiada warunkom określonym w stosownych przepisach.

Protokół powypadkowy dotyczący wypadków śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych pracodawca winien niezwłocznie doręczyć właściwemu inspektorowi pracy. Protokół powypadkowy dotyczący wypadków śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych, zawierający ustalenia naruszające uprawnienia pracownika albo nieprawidłowe wnioski profilaktyczne, może być zwrócony pracodawcy przez właściwego inspektora pracy, z uzasadnionym wnioskiem o ponowne ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy.

Osoba poszkodowana lub członkowie rodziny zmarłego mogą kwestionować ustalenia dokonane w protokole powypadkowym. W tym celu wnosi się odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego do właściwego sądu ubezpieczeń społecznych. Poszkodowany pracownik lub członkowie rodziny zmarłego pracownika mogą także domagać się w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych ustalenia, że miał miejsce wypadek przy pracy, wnosząc do tego sądu odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.

Rejestr wypadków i statystyczna karta wypadku
Na podstawie wszystkich zebranych protokołów powypadkowych, każdy pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr wypadków przy pracy. Rejestr zawiera wszelkie niezbędne informacje związane z danym zdarzeniem i z osobami poszkodowanymi, a także stwierdzenie, czy wypadek jest wypadkiem przy pracy.

Ponadto każdy pracodawca ma obowiązek prowadzenia i dokumentowania statystycznych kart wypadków, sporządzanych na podstawie zatwierdzonych protokołów powypadkowych albo na podstawie karty wypadku, w których stwierdzono, że jest wypadkiem przy pracy lub traktowanym na równi z nim.

Pracodawca musi też pamiętać, że pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy, przysługuje od pracodawcy odszkodowanie!

O czym należy pamiętać?
Każdy pracownik, który uległ wypadkowi musi pamiętać, że:
  • pracodawca ma zawsze obowiązek udzielić pierwszej pomocy osobom poszkodowanym i zabezpieczyć miejsce wypadku przy pracy;
  • w przypadku wystąpienia ciężkiego, śmiertelnego lub zbiorowego wypadku przy pracy, pracodawca ma obowiązek zawiadomienia właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora;
  • zawsze należy dokonać ustalenia przyczyn wypadku oraz z zaistniałego zdarzenia musi zostać stworzony protokół powypadkowy.
I na koniec: Wielu nieszczęść w życiu nie da się przewidzieć. Przed wieloma nie da się też zabezpieczyć. Są jednak takie, którym można zapobiec.

mgr inż. Paweł Sosiński

Źródło: Forum Budowlane, nr 10 (245) 2016
PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:
- Reklama -