Forum Budowlane - budownictwo, maszyny i urządzenia budowlane, opinie i porady ekspertów

Obsługa układów hydraulicznych i pneumatycznych

Ocena: 4.1
3535
Układy hydrauliczne i pneumatyczne w maszynach roboczych to bardzo ważny element, który wpływa m.in. na wydajność maszyny czy wykonywanych przez nią prac. Są zbudowane z elementów o szczególnie dużej dokładności wykonania. Niezawodność działania, prawidłowość funkcjonowania to podstawowe ich cechy. Trwałość tych układów zależy w głównej mierze od warunków eksploatacji, w jakich pracują oraz od operatora i fachowo przeprowadzonej obsługi codziennej.

Fot. Komatsu Poland

Równie ważne jest, aby operator dysponował odpowiednimi umiejętnościami praktycznymi oraz odpowiednią wiedzą teoretyczną z dziedziny hydrauliki lub pneumatyki. Należy przy tym zwrócić uwagę na to, że wszelkie próby wykonywania jakichkolwiek czynności obsługowych przez niedoświadczonych operatorów, mogą doprowadzić do uszkodzenia lub nawet zniszczenia elementów układów hydraulicznych i pneumatycznych. Czynności obsługowe przeprowadzane przez operatora polegają na sprawdzaniu charakterystycznych miejsc i elementów układu hydraulicznego bądź pneumatycznego, w celu oceny ich stanu technicznego oraz tym samym wydłużenia ich żywotności.

Wobec powyższego, każdy operator powinien zadać sobie pytanie, jakie korzyści może przynieść sumienna i rzetelna obsługa powyższych układów w danej maszynie roboczej, którą obsługuje? Czy też odwrotnie – co się może stać, jeśli nie będzie dbał o stan techniczny takich elementów układu, jak np. odpowiedni poziom oleju hydraulicznego w układzie hydraulicznym lub czystość filtra powietrza, który oczyszcza powietrze, trafiające do sprężarki powietrza w układzie pneumatycznym?

Obsługa układów hydraulicznych bądź pneumatycznych, ze względów bezpieczeństwa, powinna być zawsze przeprowadzana przy wyłączonej i unieruchomionej maszynie roboczej.

Aby znaleźć odpowiedź na powyższe pytania i osiągnąć zamierzony cel, niezbędna jest przede wszystkim znajomość instrukcji obsługi danej maszyny roboczej, a w szczególności części dotyczącej układów hydraulicznych bądź pneumatycznych oraz stosowanie się do zawartych w niej wytycznych producenta. Skupienie się operatora na kilku najważniejszych punktach, przyniesie żądany efekt – trwały, niezawodny i bezpieczny w pracy układ, a tym samym sprawną technicznie maszynę roboczą.

Codzienna obsługa układów hydraulicznych
Do najważniejszych czynności codziennej obsługi technicznej układów hydraulicznych należy sprawdzenie:
  • układu hydraulicznego pod kątem ewentualnych wycieków oleju,
  • poziomu oleju hydraulicznego w zbiorniku,
  • temperatury oleju hydraulicznego,
  • poziomu hałasu.
Układ hydrauliczny należy sprawdzić każdego dnia pracy maszyny pod kątem ewentualnych wycieków, które z kolei spowodowane są nieszczelnością układu. Szczelność zewnętrzną elementów oraz przewodów hydraulicznych sprawdza się wzrokowo w miejscach dostępnych dla operatora. Usunięcie ewentualnych nieszczelności, powodujących wycieki na elementach układu powinien przeprowadzić kwalifikowany personel.

Wycieki oleju mogą być np. w miejscach połączeń przewodów hydraulicznych lub zostać spowodowane np. uszkodzeniem mechanicznym przewodu giętkiego (fot. 1).



Fot. 1. Miejsca nieszczelności w układzie hydraulicznym

Fot. Komatsu Poland


Ważnym elementem, jest sprawdzanie poziomu oleju hydraulicznego w zbiorniku. Należy tego dokonać każdego dnia przed rozpoczęciem pracy daną maszyną roboczą wyposażoną w układ hydrauliczny.

Czynność pozwala operatorowi na ocenę stanu szczelności elementów oraz przewodów pośrednio poprzez wielkość ubytku oleju w zbiorniku. Prawidłowy poziom oleju powinien mieścić się między dwiema kreskami (min i max) (fot. 2). Jeśli to konieczne, należy uzupełnić olej.


Fot. 2. Poziom oleju hydraulicznego w zbiorniku powinien mieścić się między dwiema kreskami (min i max)

Fot. P. Sosiński


Zbyt niski poziom oleju w zbiorniku może być spowodowany nieszczelnościami w układzie, wobec powyższego należy dokonać naprawy, a następnie uzupełnić brakującą ilość. Należy bezwzględnie przestrzegać zasady, iż niedopuszczalne jest mieszanie różnych gatunków olejów hydraulicznych, a stosowanie tylko tych, które zaleca producent maszyny w instrukcji obsługi.

Sprawdzenia temperatury oleju hydraulicznego można dokonać poprzez obserwację termometru zamontowanego na zbiorniku oleju (fot. 3). Wzrost temperatury oleju może niekorzystnie wpłynąć na jego parametry, powodując m.in. spadek lepkości oraz obniżyć sprawność układu hydraulicznego.


Fot. 3. Sprawdzenie temperatury oleju hydraulicznego
Fot. Hamer


Wzrost temperatury oleju hydraulicznego może być spowodowany m.in. przeciążeniem układu, niedostatecznym odprowadzaniem ciepła lub wskutek zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w układzie.

Podczas pracy maszyny wyposażonej w układ hydrauliczny, operator powinien nasłuchiwać, czy ze strony tego układu nie wydobywają się nietypowe dźwięki, które mogą być przyczyną uszkodzeń i nieprawidłowości pracy urządzeń hydraulicznych, szczególnie pomp wielotłoczkowych osiowych. Charakterystyczne dźwięki mogą świadczyć m.in. o zjawisku kawitacji (będącej głównym źródłem hałasu), uszkodzeniu łożysk, nadmiernych luzach we wszystkich połączeniach ruchowych czy nieszczelności przewodów.

Codzienna obsługa układów pneumatycznych
W przypadku układów pneumatycznych, do najważniejszych czynności codziennej obsługi należy sprawdzenie:
  • poziomu oleju w zbiorniku ciśnieniowym,
  • czystości filtra powietrza i ewentualne czyszczenie.
Sprawdzanie poziomu oleju w zbiorniku ciśnieniowym należy dokonać każdego dnia przed rozpoczęciem pracy daną maszyną, wyposażoną w taki zbiornik. Poziom oleju (1 na rys. 1) powinien znajdować się na górnej granicy (max). Jeśli to konieczne, należy uzupełnić olej.


Rys. 1. 1 – wskaźnik poziomu oleju w zbiorniku ciśnieniowym
Rys. P. Sosiński


Zbyt niski poziom oleju może być spowodowany wyciekami oleju, m.in. ze sprężarki powietrza.

Sprężarka powietrza w układzie pneumatycznym podczas kilkugodzinnej pracy w trybie ciągłym, narażona jest na podwyższone zapylenie zasysanego przez nią powietrza, w którym występują zanieczyszczenia. Również zanieczyszczony filtr powietrza będzie utrudniał przepływ powietrza, ujemnie wpływając na osiągi sprężarki.

Jeśli sprężarka jest eksploatowana w mocno zapylonych miejscach, należy podczas pracy czyścić filtr powietrza częściej, niż jest to wskazane w instrukcji obsługi.

Użytkowanie układów pneumatycznych bez lub z uszkodzonym filtrem powietrza, umożliwi przedostanie się zanieczyszczeń do wnętrza sprężarki i spowoduje jej przedwczesne zużycie. W celu oczyszczenia filtra powietrza (fot. 4), wkład powinien zostać przedmuchany suchym sprężonym powietrzem od wewnątrz na zewnątrz do chwili, aż przestanie wylatywać kurz.


Fot. 4. Obsługa filtra powietrza w układzie pneumatycznym maszyny roboczej
Fot. Atlas Copco


Podczas tych czynności operator powinien zachować szczególną ostrożność, aby wkład filtra nie został uszkodzony przez końcówkę rurki, z której wydostaje się sprężone powietrze.

Wskazane jest (a często lekceważone przez operatorów), aby nie uderzać i nie stukać we wkład filtra, ponieważ spowoduje to jego uszkodzenie i wywoła zagrożenie uszkodzenia elementów układu pneumatycznego.

Podsumowanie
Opisane powyżej czynności obsługowe są bardzo proste, ale jakże ważne dla układów hydraulicznych lub pneumatycznych danej maszyny roboczej. Dużą rolę odgrywa w tym procesie operator – osoba, która jest bezpośrednio związana z daną maszyną roboczą. To właśnie od operatora w głównej mierze zależy, jaka będzie żywotność wspomnianych układów, a w szczególności, czy:
  • elementy układów hydraulicznych bądź pneumatycznych będą sprawne technicznie;
  • poziom oleju w układzie hydraulicznym czy pneumatycznym miał zachowane parametry i właściwy poziom;
  • filtr powietrza w układzie pneumatycznym spełniał swoje zadanie.
Zbiornik oleju hydraulicznego czy ciśnieniowy w układzie pneumatycznym, przewody hydrauliczne i pneumatyczne, wskaźniki i kontrolki, niech będą dla operatora miejscami, gdzie poprzez proste czynności obsługi codziennej może zmniejszyć prawdopodobieństwo powstania awarii, i tym samym obniżyć całościowe koszty eksploatacji, zwiększając jednocześnie bezpieczeństwo maszyny oraz bezpieczeństwo własne jak i innych osób.

mgr inż. Paweł Sosiński
OKZ Kursal


Źródło: Forum Budowlane, nr 6 (229) 2015
PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:
- Reklama -